innocent water

Toen ik nog voor een groot bedrijf werkte dat dagelijks schaamteloos niet al te best doordachte producten de markt op slingert [hiermee bedoel ik dus niet Innocent drinks: ik heb deze foto gekozen omdat zij juist wel goede dingen doen...] en tegelijkertijd heel hard haar best doet om groen over te komen (klink ik te cynisch??), vroeg 1 van mijn vriendinnen me eens in de zoveel tijd of ik daar geen moeite mee had. Aangezien ik binnen mijn vakgebied zo’n beetje de coolste baan van Nederland had overviel ze me de eerste keer nogal. In de maanden, euhm jaren, daarna kon ik me geweten sussen door te denken: ik werk op de innovatie afdeling, wij zijn niet verantwoordelijk voor die troep, wij proberen juist de bedrijfscultuur te veranderen (onder andere dan he). maar het kriebelde toch wel.

Sta jij wel eens stil bij de vraag of je het eens bent met de producten die je bedrijf levert? Ben je het eens met de strategie die het bedrijf kiest? Moet je daar überhaupt een mening over hebben, zeker in deze crisis tijden waarin ‘we blij mogen zijn dan we een baan hebben’? En wat maakt dat de ene persoon totaal overtuigd is dat je een zo’n verantwoord mogelijk leven moet leven en dat een ander z’n schouders ophaalt? En nog belangrijker: waarom is deze attitude zo weinig besmettelijk?

Jouw invloed op de wereld

Het antwoord op deze vragen weet ik (nog) niet maar volgens mij heeft het te maken met wat ik ’sense of urgency’ noem: hoe erg is het nou helemaal? En met ‘personal impact’: hoeveel invloed denk je te hebben op deze wereld. Die ’sense of urgency’ is moeilijk aan te praten: we hebben allemaal de schokkende beelden van omgekapte hectaren regenwoud, de bioindustrie en hongerige afrikaanse kinderen gezien. waarschijnlijk al te vaak om er nog iets bij te voelen. Het probleem met die beelden is dat ze veel te ver van je af staan: Wat kan jou het schelen dat de dolfijnen uitsterven, dat kan het pas als vis in het algemeen een onbetaalbare delicatesse geworden. Tenzij je helemaal niet van vis houdt, dan zal het in het ergste geval je nooit iets kunnen schelen. Die sense of urgency is moeilijk aan te praten: daar moet je voor open staan en waarom zou je er voor open willen staan als het alleen maar heel erg nieuws is?

En daar komt ‘personal impact’ bij kijken, want je kan er alleen voor open staan als je optimistisch, open, ruimdenkend genoeg bent dat je kan denken: dit is echt heel erg, maar gelukkig kan ik m’n steentje bijdragen door 2 keer per week geen vlees te eten en kleding van bio katoen te kopen. Bovendien moet je geloven dat er met jou velen anderen zijn die dat ook voor ogen hebben.

Hoe meer ik weet wat ‘fout’ en ‘goed’ is, hoe duidelijker wordt waar ik niet bij betrokken wil zijn, maar moeilijker is om te besluiten waar je wel voor gaat: elk positief aspect heeft vaak een heel leger negatievelingen die alles willen doen om je te overtuigen ‘dat dit ook helemaal niet zo goed is voor het milieu hoor’….

Hoe weet je nou dat jouw ideeen over succes daadwerkelijk die van jou zijn? Je kunt ervan uit gaan dat jouw ideeën gebaseerd zijn op een mix van ideeën van anderen: Ouders, familieleden, schoolvrienden, studievrienden, clubgenoten, sportvrienden, collega’s en ex-partner(s). Als je echt wilt weten of wat jij nastreeft echt jouw ideeën zijn zou je lijstjes kunnen maken van mensen die jou beïnvloed hebben en opschrijven wat hun mening is over succes.

Uit een kleine inventarisatie blijkt dat ik van mijn ouders heb meegekregen dat het heel goed is om veel bezig te zijn: waarom zou je lui zijn? Ik heb gemerkt dat altijd maar bezig zijn, de mogelijkheid tot zelfreflectie en even stilstaan bij wat er om je heen gebeurd kan belemmeren. Dit deel van succes, being busy, ben ik nog steeds aan het herdefiniëren.

Wat betreft levenshouding hebben mijn schoolvrienden waarschijnlijk de meeste invloed gehad: van hen heb ik mijn drang naar onafhankelijkheid meegenomen. Zonder onafhankelijkheid geen succes. Dit staat wel weer haaks op de keuze van mijn vakkenpakket: ik had enige aanleg voor betavakkken en heb mede doordat die ene vriend ook betavakken ging doen ook betavakken gedaan. Misschien dat, als die mening minder belangrijk was geweest, ik een ander vakkenpakket had gekozen, met alle gevolgen van dien…. Ik heb er nooit spijt van gehad, maar van die keuze weet ik zeker dat ik me heb laten beinvloeden door anderen. Aan de andere kant, sinds onafhankelijkheid toen al zo belangrijk is, weet ik niet zeker of ik toch niet een betapakket had gekozen!

Invloed op carriere

Tijdens mijn studie (ook beta overigens ;) ) heb ik een aantal hele goede vriendinnen leren kennen. Zij zijn juist lakser in hun houding naar carrière, ik ben in vergelijking met hen erg berekend en toekomstgericht. Hadden we elkaar naar grotere hoogtes kunnen opzwepen en elkaar kunnen helpen? Berust ik me nu in minder dan zou moeten, omdat ik me vergelijk met hen? En maakt dat überhaupt uit?

In mijn baan bij de grote multinational was succes: op een holistische manier naar het leven kijken, zowel voor de opdrachten als hoe men zich door het leven beweegt. In mijn huidige functie gaat het om bedrijvigheid en innovaties binnen 6 maanden en leeft het jaren 90 principe nog: hoe harder je werkt, hoe succesvoller je bent. Twee uitersten die alleen maar met elkaar te rijmen zijn door te accepteren dat ze beiden nodig zijn, maar niet altijd en zeker niet bij iedereen.

En tot slot heb ik gemerkt dat mijn partner erg sterk in het uitvoeren van ideeën naar iets tastbaars: zonder tastbaarheid geen resultaat. Resume Rescue is zeker door hem geïnspireerd: hij heeft al twee succesvolle ondernemingen. Ben benieuwd of dit voor mij net zo belangrijk zal zijn.

Definitie van succes verandert over tijd

Ideeën over succes staan voor mij dus niet vast. Ze groeien en veranderen met mij mee. Daarom is het zo belangrijk om te weten waar ik voor sta en wat belangrijk is. In het Grote zus handboek voor op de werkvloer (veel te Amerikaans maar geniaal boek) staat als tip dat je een klein opschrijfboekje meedraagt en elke keer als je denkt: ik zou wel eens…. of ik wou dat ik… of het zou toch mooi zijn als… dit opschrijft dat je dan na een half jaar weet wat het is wat je echt wilt doen of zijn. Je zou wel eens heel erg verrast kunnen zijn.

Alain de Botton [ hier Ted Talks en hier  de Volkskrant van 13 september en hier Soul Shelter ], observeert en schrijft. En wat hij zegt en schrijft bevalt me wel. In plaats van de gangbare kost “hoe wordt ik gelukkig en het “leven van je passie”, beschrijft hij hoe mensen carriere, status en hun roeping najagen en legt daarbij ook uit waarom dit de meeste van ons niet gelukkig maakt.

Zijn TED talk begint als volgt: for me they normally happen, these career crisis, often, actually on a Sunday evening, just as the sun is starting to set and the gap between the hopes for myself and the reality of my life start to diverge so painfully that I normally end up weeping in a pillow. Veel mensen hebben deze gedachten op zondag avond, volgens mij het enige moment van reflectie en rust in een week: de vorige week is voorbij, de komende week nog niet begonnen: zondag avond, het begin van een slaaploze nacht.

Verderop in de TED talk vertelt hij hoe wij synoniem zijn geworden aan onze carrière: als men hoort wat je doet op een feestje zijn ze of delighted je te ontmoeten of ze proberen zo snel mogelijk een excuus te verzinnen. Pijnlijk waar of niet? Carrière staat gelijk aan succes in een Meritocratic society: een society waarin je met talent, energie en vaardigheden de top zult bereiken. Dit impliceert echter ook een negatieve kant. Het impliceert dat degene die de top niet halen, dit ook hebben verdiend. Hij trekt daarbij de vergelijking tussen de middeleeuwen en nu: vroeger een unfortunate nu een loser. Het wordt al duidelijk in de bewoordingen.

Het woord loser hangt als een zwaard van Damocles boven ons hoofd. Vrouwen willen én kinderen én een cariere, bijvoorkeur in deeltijd. Mannen willen de kostwinner blijven én toch ook een vader zijn. Middelbare scholieren moeten een vakkenpakket kiezen nog voordat ze überhaupt alle vakken gehad hebben. Studenten moeten nominaal hun studie afmaken, stel je voor dat je even de tijd zou nemen om de toekomst te bepalen en de dertigers zitten in een dertigers dilemma. Wat een verademing om De Botton te horen zeggen dat je niet overal succesvol in kan zijn en dat je moet weten en accepteren dat je ook dingen zult missen. Dit vraagt inderdaad om moed en zelf inzicht. De  Botton vraagt niet om onze ideeën over succes op te geven maar om succes te definiëren naar onze eigen inzicht en maatstaven en niet naar die van anderen.